Miskraam

Helaas eindigt een zwangerschap soms in een miskraam. Op dit gedeelte van de site beschrijven we wat een miskraam is, wat de verschijnselen zijn, wat de oorzaak kan zijn en hoe groot de kans op een miskraam is. Daarnaast wat je moet doen, evenals het herstel en de emotionele verwerking na een miskraam. Als er nog vragen zijn, of je wilt graag even met iemand praten, dan mag je ons natuurlijk altijd bellen!

Wanneer spreek je van een miskraam?

Bij een miskraam eindigt je zwangerschap voor de 16e week van je zwangerschap (de meeste miskramen komen voor tot 11 weken). Voordat er verschijnselen optreden die aan een miskraam doen denken, kan het vruchtje al een poosje overleden zijn.

Verschijnselen bij een dreigende miskraam

Zwangerschapsverschijnselen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid nemen soms af vlak voor een miskraam. Vaginaal bloedverlies en soms wat menstruatieachtige pijn bij een jonge zwangerschap kunnen het eerste teken zijn van een dreigende miskraam. Een andere oorzaak van het bloedverlies kan zijn:

  • een bloedende poliep of een ontsteking aan de baarmoedermond
  • na gemeenschap of harde ontlasting (door de sterk toegenomen doorbloeding van je baarmoedermond kan je gemakkelijker gaan bloeden)
  • een buiten baarmoederlijke zwangerschap gaat vaak gepaard met hevige buikkrampen
  • onbekende oorzaak

Bij de helft van de vrouwen met bloedverlies en/of wat buikpijn is er gelukkig niets mis en verloopt de zwangerschap verder ongestoord. Je hoeft dan niet bang te zijn voor aangeboren afwijkingen of andere complicaties. De medische term voor een miskraam is een spontane abortus.

Wat is de oorzaak van een miskraam?

De oorzaak van een miskraam ligt bijna altijd (95%) in een aanlegstoornis, zoals een gestoorde celdeling, een chromosomale stoornis of een andere aangeboren afwijking. In 9 van de 10 gevallen gaat het hier om een niet-erfelijke afwijking, zodat er geen gevolgen zijn voor een volgende zwangerschap. De natuur vindt zelf een logische oplossing: het vruchtje groeit niet verder en het lichaam stoot het af. In de overige gevallen (5 %) van de miskramen kan de oorzaak gelegen zijn in een afwijkende vorm van de baarmoeder, een vleesboom in de baarmoeder, een hormonale stoornis of een infectie.

Komt een miskraam vaak voor?

Miskramen komen betrekkelijk vaak voor: tenminste 1 op de 10 zwangerschappen eindigt in een miskraam! Naar schatting krijgt ongeveer 25% van de vrouwen ooit met een miskraam te maken. De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd:

  • Jonger dan 35 jaar:          een kans van 1 op 10
  • Tussen de 34 en 40 jaar: een kans van 1 op 5 à 6
  • Tussen de 40 en 45 jaar: een kans van 1 op 3
  • Boven de 45 jaar:             een kans van 1 op 2

Als je eenmaal een miskraam hebt meegemaakt, heb je mogelijk een licht verhoogde kans op herhaling. Maar de kans dat een volgende zwangerschap wel goed afloopt blijft het grootst.

Wat doe je bij een miskraam?

Eigenlijk zijn er twee mogelijkheden: afwachten of een curettage. Indien je ervoor kiest om af te wachten dan wordt de miskraam zelf in zijn geheel spontaan geboren. Soms binnen een paar dagen, soms duurt het een of twee weken. Als het langer gaat duren dan wordt er meestal gecuretteerd. Afwachten is de meest natuurlijke gang van zaken. Als je baarmoeder spontaan je zwangerschap afstoot, krijg je geleidelijk aan krampende pijn, die steeds heviger wordt. Vaak neemt het bloedverlies toe. De baarmoedermond gaat een beetje open om het vruchtzakje en de kleine placenta geboren te laten worden. Hoe lang dit allemaal duurt is eigenlijk onvoorspelbaar, net als bij een gewone bevalling. Is de miskraam eenmaal achter de rug dan is ook de pijn direct weg en sluit de baarmoedermond zich weer. Het bloedverlies blijft nog wel even aanhouden en is vergelijkbaar met de laatste dagen van de menstruatie. Mocht de miskraam niet compleet zijn dan wordt er alsnog een afspraak gemaakt met de gynaecoloog.
Wat kun je zien:

  • Stolsels in combinatie met helderrood bloedverlies. Stolsels zijn helderrode gelatineachtige klonten bloed. De grootte kan variëren van knikkers tot mandarijntjes, afhankelijk van de hoeveelheid bloedverlies.
  • De vruchtzak, deze is te herkennen als rood ballonnetje gevuld met water. Wanneer je dit opent zie je soms een klein kindje (embryo) zitten.
  • Een kindje zonder vruchtzak. Wat je kunt zien is afhankelijk van de zwangerschapsduur. Bij 6 weken zwangerschap is de vrucht 6 mm groot, bij 8 weken 1 cm, bij 12 weken 5 cm.
  • De nageboorte, ook wel placenta of moederkoek genoemd. Deze is niet altijd eenvoudig te herkennen,maar ziet eruit als een klein vlezig schijfje. De grootte hangt af van de zwangerschapsduur.

Enkele tips als je besluit af te wachten:

  • Als je besluit af te wachten, spreek dan met je verloskundige af hoe lang je wilt  afwachten en wat het beste is.
  • Net als bij een gewone bevalling kun je je verloskundige gewoon raadplegen wat je moet doen. Zij zal ook controleren of je niet teveel bloed hebt verloren en of de miskraam compleet is. Bewaar daarom al je maandverbandjes met bloed en stolsels die je verliest. Als het vruchtje afkomt probeer dat dan ook op te vangen in een potje, zodat de verloskundige kan beoordelen of het compleet is. Indien je bang bent de vrucht tijdens een toiletbezoek te verliezen, kun je ervoor kiezen te plassen op een kinderpotje of een emmer. Zo is altijd te zien wat je verloren bent.
  • Zoek een houding op die prettig is voor je. Veel vrouwen blijven op het toilet zitten, niet alleen om de prettige houding, maar ook omdat je continue bloedverlies hebt en soms de darmen hierdoor geprikkeld kunnen worden zodat je beetje diarree krijgt.
  • Het is raadzaam niet alleen te zijn, niet alleen vanwege de steun tijdens de miskraam, maar ook voor de emotionele verwerking erna.

Curettage

Een curettage is een kleine ingreep die plaatsvindt in het ziekenhuis op een operatiekamer. De ingreep duurt 5 à 10 minuten en is een poliklinische behandeling. Zodoende ben je na een paar uur weer thuis. Het gebeurt onder algehele verdoving.
Door de gynaecoloog wordt de baarmoederholte, via je vagina, door een dun slangetje leeggezogen of met een curette (soort lepeltje) schoongemaakt.

Wanneer moet je na een spontane miskraam of een curettage de verloskundige waarschuwen?

  • Bij heftig bloedverlies, hierbij is het net of er beneden een kraantje openstaat.
  • Aanhoudende pijn of fors bloedverlies na een spontane miskraam zijn tekenen dat er nog restanten in je baarmoeder zijn achtergebleven.
  • Bij koorts (38°C), dit wijst meestal op een ontsteking van de baarmoeder die behandeld moet worden.
  • Ongerustheid

Lichamelijk herstel

Lichamelijk herstel je meestal vrij vlot na een spontane miskraam of een curettage. Meestal heb je nog een week of 2 wat bloederig verlies en bruinige afscheiding.
Het is verstandig om met gemeenschap te wachten tot het bloedverlies voorbij is. De volgende menstruatie volgt meestal na ongeveer 6 weken.

Verwerking en emotionele beleving van een miskraam

Hoe je een miskraam beleeft en persoonlijk verwerkt varieert van persoon tot persoon. Ieder zal het verschillend en op zijn eigen manier beleven en verwerken. Het is moeilijk te zeggen hoe lang het allemaal duurt. Als het goed is, zul je het gebeurde uiteindelijk een plaats kunnen geven in je leven.
De meeste vrouwen hebben het psychisch moeilijk na een miskraam. Het is een streep door je toekomst en het brengt abrupt een einde aan alle plannen en fantasieën over je verwachte kindje. In wezen maak je een rouwproces door. Vaak is je eerste reactie er een van ongeloof en verbijstering. Je leeft in een roes, er dringt niets tot je door. Daarna kan je misschien boos worden om het feit dat dit nu precies jou weer overkomt. Tevens ga je je vaak afvragen waardoor de miskraam is ontstaan. Daarbij kunnen schuldgevoelens de kop opsteken. Had ik maar niet…. en dan volgen er een scala aan mogelijkheden: te hard gewerkt, te intensief gesport, gevreeën, te veel gepiekerd, etc.
Een miskraam kan wel op gang komen na bijv. gemeenschap, maar dit is nooit de oorzaak. Als een gezonde vrucht zich eenmaal vastberaden heeft ingenesteld, dan groeit hij gewoon door en laat zich door niets weerhouden. Dus jezelf schuldig voelen over een miskraam hoeft niet, hoewel het heel gewoon en invoelbaar is. Daarna kunnen gevoelens van zuiver verdriet optreden, met uiteindelijke berusting. Voor je partner is het geen gemakkelijke opgave jou te steunen en te helpen. Vaak ben je zelf al veel meer met je zwangerschap bezig geweest. Bij hem staat het vaak nog wat verder weg en is het soms moeilijk voor hem in te leven wat je voelt. Hij zal het meestal op een andere manier verwerken dan jij. Dit kan spanningen opleveren, daarom is het heel belangrijk dat je hier samen over praat en houdt daarbij in gedachte:

  • iedereen reageert verschillend
  • geef elkaar nooit de schuld
  • voorkom onnadenkende opmerkingen
  • deel je gevoelens met elkaar

Je omgeving, zoals familie, vrienden en kennissen kunnen soms weinig begrip opbrengen voor de situatie. Ze mijden je misschien of komen uit onhandigheid met verkeerde opmerkingen: je bent nog jong of volgende keer beter. Het is allemaal wel goed bedoeld maar je schiet er niets mee op, maar er zullen ook zeker mensen zijn die begripvol reageren en waar je verhaal kwijt kunt. Het helpt als je over je miskraam praat of misschien vertrouw jij het liever toe aan het papier. Houd dan een dagboek bij, het kan helpen bij de verwerking.

Opnieuw zwanger worden

Geef jezelf na een miskraam wel even de tijd om ervan te herstellen voor je weer opnieuw zwanger wilt worden. Als richtlijn kun je aanhouden dat je tenminste weer 1 keer een menstruatie hebt gehad. Vergeet niet om foliumzuur te slikken als je opnieuw gaat proberen om zwanger te worden! Als je na een miskraam opnieuw zwanger wordt, ben je daar meestal heel blij mee. Desondanks geeft het juist dan spanningen en onzekerheid, je bent bang dat het weer mis gaat. Toch is de kans op een volgende miskraam niet groter dan normaal. Mocht je meerdere miskramen achter elkaar krijgen, dan wordt je vaak doorgestuurd naar de gynaecoloog. Die zal dan onderzoeken of er een bepaalde oorzaak te vinden is.